اتحاد نفوس رسيده به مقام تعقل و داراى جهت خلاقيت و قوهء ايجاد صور عقلى است با عقل مجرد بالفطره و مثال نورى و عالم عقول كلى كه منكران اين مسأله از اتباع مشائيه دلايلى را بر امتناع آن ذكر كرده‌اند ، از جملهء اين اشكالات ، حدوث حقايق مجرده و لحوق تغير و حالات مختلفه در عقولى است كه نفوس ، با آنها متحد مىشوند [ 1 ] . نگارندهء اين سطور ، در رساله‌اى كه در اتحاد عقل و عاقل و معقول نوشته است ، مفصل به دفع اين اشكال و ساير اشكالات پرداخته است . و چون بيان آن به طور تفصيل با وضع اين مقدمه منافات دارد ، از تحرير و تقرير آن ، خودارى مىشود . اقامهء دليل بر وجود عالم مثال و برزخ قاعدهء امكان اشرف كه صدر الحكماء و شيخ اشراق و اتباع آنها از علامه محمد شمس الدين شهرزورى و علامه شيرازى و محقق فيض و قاضى سعيد قمى و آخوند نورى و ملا اسماعيل درب كوشكى و حكيم سبزوارى و بالجمله اكثر متأخرين از ملا صدرا در مقام اثبات عالم مثل افلاطونى به آن تمسك نموده‌اند ، عالم مثال و برزخ را نيز ثابت مىكند . و برخى از مناقشاتى كه به اين دليل در باب مثل نورى وارد شده است [ 2 ] ، در اينجا وارد نمىآيد .